Otizm nedir?

What is autism?

• Otizm, çocukluk çağında başlayan; sosyal iletişim ve etkileşimde güçlükler ile kısıtlı, tekrarlayıcı ilgi alanları ve davranışlarla seyreden nörogelişimsel bir bozukluktur.Autism is a neurodevelopmental condition that begins in childhood, with difficulties in social communication and interaction and restricted, repetitive interests and behaviours.
• Bir spektrumdur: belirtilerin görünümü ve kişinin destek ihtiyacı bireyden bireye büyük farklılık gösterir.It is a spectrum: how it shows, and how much support a person needs, vary widely from one person to another.

Çocuklarda tanı giderek artıyor

More children are being diagnosed

ABD’de 2025’te yayımlanan en güncel izlem verilerine göre 8 yaşındaki her 31 çocuktan birinde otizm spektrum bozukluğu saptandı; görsel dizideki “her 36 çocuktan biri” verisi bir önceki izleme aitti. Bilimsel bilginin, klinik deneyimin ve toplumsal farkındalığın artmasıyla çocuklarda tanıya ulaşmak görece kolaylaştı.

According to the latest US surveillance data, published in 2025, one in 31 eight-year-olds was identified with autism; the “one in 36” figure in the visual series came from the previous round. With growing scientific knowledge, clinical experience and public awareness, diagnosis in children has become relatively easier.

KaynakSource: Shaw et al. MMWR Surveill Summ, 2025

Erişkinlerde tanınma hâlâ yetersiz

Autism in adults is still under-recognised

Yaşa göre büyük fark

A large gap by age

İngiltere’de birinci basamak kayıtlarıyla yapılan bir çalışmada 10–14 yaş grubunda her 34 kişiden biri otizm tanılıydı; 70 yaş ve üzerinde bu oran 6.000’de bire düşüyordu.

In a study of English primary care records, one in 34 people aged 10–14 had an autism diagnosis, compared with one in 6,000 among those aged 70 and over.

Tanısız erişkinler

Undiagnosed adults

Aynı çalışmada otistik kişilerin %59–72’sinin henüz tanı almamış olabileceği tahmin edildi.

The same study estimated that 59–72% of autistic people may still be undiagnosed.

Tanı almamanın bedeli

The cost of being missed

Tanı alamayan otizmli erişkinlerin bir kısmı bağımlı ya da yarı bağımlı bir yaşam sürüyor, farklı tanılarla izleniyor ya da zorbalık, damgalanma, iş, okul ve aile sorunları gibi psikososyal güçlüklerle yaşamını sürdürüyor olabilir.

Some autistic adults who were never diagnosed live dependent or semi-dependent lives, are followed under other diagnoses, or carry on with psychosocial difficulties such as bullying, stigma, and problems at work, school or home.

KaynakSource: O’Nions et al. Lancet Reg Health Eur, 2023

Tanı için hiçbir zaman geç değil

It is never too late for a diagnosis

Erişkinlikte konan tanının ardından şu adımlar çok önemlidir:

After a diagnosis in adulthood, these steps matter a great deal:

• Tanıyla ilgili bilgilendirme (psikoeğitim)Information about the diagnosis (psychoeducation)
• Sosyal haklar konusunda farkındalık kazandırılmasıAwareness of social rights and entitlements
• Varsa eşlik eden tanıların ve tedavilerin gözden geçirilmesiReviewing co-occurring conditions and their treatment, where present

Kanıta dayalı destek

Evidence-based support

Otizmli erişkinlerde kanıta dayalı sosyal beceri eğitimleri, sosyal iletişim ve etkileşim becerilerini artırarak sosyal güçlükleri ve uyum sorunlarını azaltır. Örneğin UCLA PEERS® genç erişkin programının randomize kontrollü çalışmasında sosyal beceriler ve sosyal katılım arttı; kazanımların çoğu izlemde de sürdü.

In autistic adults, evidence-based social skills training improves social communication and interaction and reduces social and adjustment difficulties. In a randomised controlled trial of the UCLA PEERS® programme for young adults, for example, social skills and social engagement improved, and most gains were maintained at follow-up.

KaynakSource: Laugeson et al. J Autism Dev Disord, 2015

Yaşam boyu farkındalık

Lifelong awareness