Ölçekler · Türkçe sürüm · DEHB’li erişkinler
Uyumsuz Hayal Kurma Ölçeği (MDS-16 · MDS-5)
Maladaptive Daydreaming Scale (MDS-16 · MDS-5)
Türkçe çeviride ölçeğin adı: Maladaptif Gündüzdüşü Ölçeği (Vedat Şar, 2017)
Uyumsuz (maladaptif) hayal kurmayı, yani saatler süren, sürükleyici hayallere kapılmayı ve bunun günlük yaşamı aksatmasını ölçen 16 maddelik bir öz bildirim ölçeğidir. Beş maddelik kısa formu (MDS-5) hızlı tarama için kullanılabilir.
- 16 madde · kısa form 5
- Öz bildirim
- %0–100 yanıt
- 4 alt ölçek
- Türkçe form · PDF
Neyi ölçer?
- Hayal kurmaya duyulan yoğun isteği ve hayalin bölünmesine verilen tepkiyi
- Hayal kurmanın günlük işleri, yaşam hedeflerini ve akademik ya da mesleki başarıyı aksatmasını
- Hayal kurmaya eşlik eden yürüme, sallanma, ses ve yüz ifadelerini (kinestezi)
- Müziğin hayal kurmayı başlatmasını ve sürdürmesini
Nasıl uygulanır?
- 16 maddelik öz bildirim formu; son bir aydaki hayal kurma deneyimleri dikkate alınır.
- Her madde %0 ile %100 arasında, %10’luk adımlarla yanıtlanır; uçlardaki ifadeler maddeye göre değişir (örn. Hiç bir zaman – Çok sık).
- Kısa form (MDS-5), MDS-16’nın 4, 5, 8, 9 ve 14. maddelerinden oluşur.
Puanlama
Her madde 0–100 arasında puanlanır. Toplam puan 16 maddenin, alt ölçek puanları kendi maddelerinin ortalamasıdır (0–100); yüksek puan daha belirgin uyumsuz hayal kurmayı gösterir. Alt ölçekler dört faktörlü modele göredir.
| Alt ölçek | Maddeler | Puan aralığı |
|---|---|---|
| Yoğun istek | 2, 4, 10, 12, 13, 15 | 0–100 |
| İşlevsellikte bozulma | 5, 6, 7, 8, 9, 11 | 0–100 |
| Kinestezi | 3, 14 | 0–100 |
| Müzik | 1, 16 | 0–100 |
| MDS-5 (kısa form) | 4, 5, 8, 9, 14 | 0–100 |
Türkçe sürümün özellikleri
- 357 erişkin: DEHB tanılı 251 ve kontrol grubunda 106 (yaş ortalaması 24,3).
- Doğrulayıcı faktör analizi MDS-16 için dört faktörlü yapıyı destekledi (χ²/sd 3,33; CFI 0,98; SRMR 0,05; RMSEA 0,08); MDS-5’in uyumu da iyiydi (χ²/sd 3,17; CFI 0,99; SRMR 0,022; RMSEA 0,078).
- İç tutarlılık: MDS-16 için Cronbach α = 0,93 (alt ölçekler 0,62–0,94); MDS-5 için α = 0,87.
- Yaş, eğitim, kaygı ve depresyon kontrol edildiğinde DEHB tanılı erişkinlerde tüm puanlar daha yüksekti; en büyük fark işlevsellikte bozulma alt ölçeğindeydi (η² = 0,17).
- İşlevsellikte bozulma maddeleri DEHB ile en çok örtüşen maddelerdi; yoğun istek, müzik ve kinestezi maddeleri uyumsuz hayal kurmaya daha özgü görünüyor.
Kaynaklar
Bu sayfadaki çalışma · DEHB’li erişkinler
Kandeğer A, Bozkur B, Güler HA, İspir Çaltıner ŞN, Demirel HR, Selvi Y. Psychometric properties of the Turkish Maladaptive Daydreaming Scale (MDS-16) and its short form (MDS-5): an item-level examination in adults with ADHD. Br J Clin Psychol. 2026;65(2):656-670. doi:10.1111/bjc.70043
Türkçe çeviri
Somer E, Bigelsen J, Lehrfeld J, Jopp D. Maladaptive Daydreaming Scale (MDS-16), Turkish version. Translated by Vedat Şar; 2017.
Özgün ölçek
Somer E, Lehrfeld J, Bigelsen J, Jopp DS. Development and validation of the Maladaptive Daydreaming Scale (MDS). Conscious Cogn. 2016;39:77-91. doi:10.1016/j.concog.2015.12.001
Kısa form
Soffer-Dudek N, Oh H. Maladaptive daydreaming: a shortened assessment measure and its mental health correlates in a large United States sample. Compr Psychiatry. 2024;129:152441. doi:10.1016/j.comppsych.2023.152441
Ölçekler tek başına tanı koydurmaz; puanlar bir uzman değerlendirmesiyle birlikte yorumlanmalıdır. Bir ölçeği kullanırken Türkçe uyarlama makalesine ve özgün ölçeğe atıf yapılması rica olunur.